Rysiek

Dziś na cmentarzu przy ul. Bardzkiej w dość licznym gronie pożegnaliśmy naszego zasłużonego kolegę po fachu, a w moim przypadku także po prostu kolegę Ryszarda Turkiewicza. Gdyby pożył jeszcze tydzień można by napisać, że przeżył 82 lata.
Nie będę tu opisywał jego drogi zawodowej, gdyż bardzo dobrze to zrobiła dwa lata temu jego przez pewien czas podwładna Urszula Bielecka https://www.wbp.wroc.pl/wbp/index.php/pl/katalogi-przeglad/3241-turkiew-jub.
Poznałem go chyba w 1981 r. na kolejnym Okręgowym Zjeździe Delegatów Stowarzyszenia bibliotekarzy Polskich, gdym nieco wcześniej wrócił w szeregi tej organizacji i na fali entuzjazmu po powstaniu związku zawodowego "Solidarność" wybrany na przewodniczącego. Rysiek zaś, wtedy dyrektor Dzielnicowej Biblioteki Publicznej Wrocław-Fabryczna, został jednym z członków zarządu.  Piszę "chyba", bo nie mam pewności, czym go nie poznał już wcześniej, ale dosyć przelotnie, żeby utkwiło to w mojej pamięci. Byłem bowiem wynajmowany wtedy do rozmaitych szkoleń i odczytów oraz wykładowcą uniwersyteckim. Zapamiętałem Go jako współpracownika w bardzo udanej organizacyjnie i komercyjnie aukcji książek używanych, z których dochód przeznaczony był na konserwację "Panoramy Racławickiej" i stojącej już od kilku lat rotundy, w której dzieło miało być wystawiane.

Przez lata wiedliśmy też spór o potrzebę "rozbicia dzielnicowego" bibliotek publicznych Wrocławia. Poznawszy, trochę z literatury, trochę z autopsji, organizację bibliotek publicznych za granicą, nawet w wielomilionowych metropoliach, uważałem, że naszemu miastu potrzebna jest centralna biblioteka miejska i odpowiednio gęsta sieć filii bibliotecznych. Raczej nie upominałem się o bibliobusy, choć widziałem je i podziwiałem w wielu krajach i opowiadałem o nich z entuzjazmem. Zdawałem sobie bowiem sprawę, że na wrocławskich ulicach trudno byłoby utrzymać porządek na półkach, a i same pojazdy szybko mogły ulec zniszczeniu. Rysiek zaś utrzymywał, że dyrekcje bibliotek dzielnicowych mogły trafniej dobrać księgozbiór stosownie do specyfiki dzielnicy. Problem tkwił jednak w tym, że może z wyjątkiem Starego Miasta, dzielnice były zróżnicowane wewnętrznie - obok rejonów o gęstej zabudowie, istniały w nich okolice rzadziej zabudowane lub wręcz przypominające wsie. Ale jednak najpierw zmniejszono liczę bibliotek dzielnicowych do trzech, a potem, już w latach dziewięćdziesiątych powstała jedna Biblioteka miejska. Natomiast sieć filii stopniowo malała, za to wiele takich niby-filii, zlokalizowanych w mieszkaniach i innych przypadkowych lokalach stopniowo zastępowane były nowoczesnymi bibliotekami - zbudowanymi od ziemi lub w przestronnych lokalach do celów bibliotecznych zaadoptowanych i nowocześnie wyposażonych.
Rysiek, z uwagi na niewątpliwe zasługi oraz rozległe horyzonty, których dowodził w licznych publikacjach na łamach prasy bibliotekarskiej, został wicedyrektorem Biblioteki Miejskiej. Ale nie pozostawał krytyczny wobec nowej struktury organizacji bibliotek. Dotrwał jednak na tym stanowisku do emerytury.
Dużo, mądrze, ciekawie, a czasem delikatną z nutą ironii, pisał. Aktywność pisarska, coraz bardziej wyrobione pióro i talent w kierowaniu ludźmi sprawiły, że dyrektor Biblioteki Wojewódzkiej powierzył mu w 1985 r. kierowanie redakcją kwartalnika "Książka i Czytelnik". To był ewenement, bo praktyka w całym kraju była taka, że podobnymi biuletynami kierowali z urzędu dyrektorzy bibliotek. Sam wtedy publikowałem tu artykuły, głównie o bibliotekarstwie i stowarzyszeniach bibliotekarskich w świecie. W nadziei, że pokazuję dobre, warte zaadoptowania wzory. Przez wiele lat Rysiek był stałym felietonistą w miesięczniku "Poradnik Bibliotekarza" jako Emeryk. Poruszał ważne i mniej ważne sprawy bibliotekarstwa, zawodu i kondycji intelektualnej oraz moralnej bibliotekarzy, stanie czytelnictwa. Martwiło go powolne, ale widoczne, jak sam to nazwał martwienie Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich i jakby wykrakał to, co się obecnie dzieje. Sam to obserwowałem i pisałem o tym, ale uważałem, że akurat mnie nie wypadało użyć tak kategorycznego sformułowania.
Podziwiałem go nie tylko za to, że mądrze pisał, ale że na każdy miesiąc miał temat. Sam pisałem przez dwa lata  felietony i wysiadłem. Tym większy był mój podziw.
Na marginesie wykonywanego zawodu Rysiek miał dwie pasje:  fotografię i poezję. O tej pierwszej wiedziałem od dawna. Fotografował wszystkie nasze biblioteczne zdarzenia - ważniejsze zebrania, zjazdy i kongresy, uroczystości, zwiedzane biblioteki. Zanim nastała era fotografii cyfrowej i internet, rozsyłał je po uprzednim wywołaniu. W związku z tym mam ich trochę. I dużo więcej, gdy można je było wysyłać elektronicznie. Ciekawsze zamieszczał w prowadzonym przez siebie dzienniku internetowym "Robaki".
Drugą pasją była poezja. W 2015 r. przysłał mi tomik "Kobiety NN". Wrażenia z ich lektury zawarłem w moim blogu. Rysiek oczywiście zareagował. Okazało się, że wbrew temu, co napisałem, tworzył i publikował wiersze od dawna, a poza tym niektóre odczytałem całkiem inaczej niż chciałby, żeby były odczytane. Kiedy przysłał mi następny tomik, jak się okazało, ostatni "Gorące chore lato", już ze świadomością ciężkiej choroby, nie ośmieliłem się o nim napisać.
PS.
U drzwi kaplicy cmentarnej słuchałem kazania okolicznościowego. Zupełnie pozbawionego jakichś rysów osobistych. Miałem wrażenie, że ksiądz miał jakiegoś  gotowca, w którym tym razem była mowa o "bracie Ryszardzie", ale mogła z powodzeniem być "siostra Agata" lub "brat Ignacy".
Pomijam już to, że obiecywana perspektywa "wiecznego oglądania Boga" jakoś nie wydaje mi się pociągająca

Dom 40 Wieszczów

Wśród prezentów urodzinowych (głównie preferowane przeze mnie wina) otrzymałem dwie książki - też z listy preferowanych. Jedną właśnie przeczytałem od deski do deski, z wyjątkiem bibliografii, z której to znaczną cześć już przeczytałem.
Już pisałem, że mój okres praktyki wakacyjnej w Krakowie  w 1969 r. zaowocował rok późniejszym ożenkiem oraz miłością do Krakowa, a wśród ważnych dla mnie obiektów stał się dom różnie nazywany. Ma swoją oficjalną nazwę Dom Literatów, Dom pod Wiecznym Piórem (choć pisało się głównie na maszynie), po prostu Krupnicza 22, a mieszkający tam przez pierwsze trzy powojenne lata Konstanty I. Gałczyński nazwał go żartobliwie Dom 40 Wieszczów. Bo tyle mniej więcej pisarzy (prozaików, poetów, krytyków literackich, dramaturgów) mieszkało, często wraz z rodzinami, w latach czterdziestych.
W domu tym urodził się w 1945 autor książki Dom pod Wiecznym Piórem : leksykon legendarnego Domu Literatów w Krakowie (Iskry, 2022) znany człowiek teatru, najczęściej w roli scenografa i reżysera, Jan Polewka, syn zamieszkałego tam lewicowego publicysty  i też człowieka teatru Adama Polewki, m.in. współtwórcy Teatru Cricot (we Lwowie) oraz wystawianego już po wojnie widowiska Igrce w gród walą. 

Jan Polewka w porządku alfabetycznym i chronologicznym, a także w pewnym sensie i rzeczowym doliczył się w sumie stu ludzi pióra, którzy mieszkali tam do 2006 r., kiedy kamienica przestała pełnić swą funkcję, którą uzyskał dzięki pierwszemu po wojnie prezydentowi miasta Janowi Karolowi Wendemu, późniejszej jednej z czołowych postaci polityki PRL. Ta decyzja sprawiła, że Kraków stał się mekką wybitnych pisarzy, którzy po wojnie, opuściwszy obozy koncentracyjne, zsyłkę na Związku Sowieckiego lub oddziały partyzanckie zostali  bez dachu nad głową. Większość znalazła później inne miasta, część emigrowała, a część po prostu dostała mieszkania "na mieście". Wielu jednak klimat tego domu, możliwość dzielenia się się swoją twórczością zanim trafi do wydawnictw i na łamy czasopism, znikomość obowiązków lokatorskich, tania stołówka, a potem klub, w którym odbywały się spotkania i biesiady literackie odpowiadały na tyle, że pozostało tu aż do śmierci.
Autor  w układzie według okresów w literaturze PRL i późniejszej przedstawił zwięźle sylwetki pisarzy w porządku alfabetycznym z numerami i lokalizacjami mieszkań (pokojów), uzupełniając je o wymienienie utworów napisanych w okresie zamieszkania przy Krupniczej 22 oraz opiniami o nich innych lokatorów kamienicy.
Drugą część wypełniają uwagi dotyczące różnych aspektów  zamieszkiwania w Domu Literatów - warunków, funkcji stołówki i klubu, życia towarzyskiego, biblioteki i prywatnych księgozbiorów, bywalców Domu nie zamieszkujących go, ale ciągnących tu do klubu lub w celach towarzyskich, wybitnych gości, wydawców czy doceniania twórczości lokatorów przez władze lokalne i państwowe. Dom był przez dziesięciolecia siedzibą krakowskiego Oddziału Związku Literatów Polskich, a potem Związku Pisarzy Polskich i  temu aspektowi, a zwłaszcza okresowi, gdy "królował" tu wieloletni prezes ZLP (do 1976 r.) Stefan Otwinowski, autor poświęca więcej miejsca.
Jak na mój gust autor zbyt wiele kwestii rozpatruje przez pryzmat uwikłań politycznych pisarzy. Co prawda pomiędzy pisarzami istniały podziały polityczne, które nabrały wyrazu po Październiku 1956 r.,  potem przez stan wojenny, a w końcu po zamknięciu okresu PRL. A Stefan Kisielewski, któremu autor poświęcił wiele stron, wręcz wzniecał dyskusje i polemiki, zwłaszcza z apologetami PRL, wśród których wyróżniał się ojciec autora.
W przeciwieństwie do innych książek poświęconych Domowi  Literatów, wspomnień  jego lokatorów, mało tu anegdot. Zapamiętałem jedną, w której autor doczekawszy się wydania tomiku poezji, mniej więcej w tym samym czasie, w którym ukazał się zbiór wierszy Artura M. Swinarskiego spytał go, czy on też jest ze wsi. Na to ten, znany zgryźliwiec i z tego powodu niezbyt lubiany, odpowiedział "Tak, ale z mojej".
Dom tymczasem, wraz z oficynami, podzielony pomiędzy prawdziwych lub domniemanych spadkobierców, sprawia wrażenie zaniedbanego. Nie ma nawet tablicy upamiętniającej zamieszkałych tu pisarzy, nawet bez wymieniania ich nazwisk, bo niepodobna porozumieć się w tej sprawie z w sumie dwudziestoma spadkobiercami.
Jest tylko kawiarnia, niezbyt wytworna, co mogłem osobiście stwierdzić.

Wołanie o obywatelskie prawa kultury ukraińskiej w świecie

 Na kilka tygodni przed nawała rosyjskich wojsk na Ukrainę ukazała się w Polsce kolejna książka wybitnej ukraińskiej pisarki Oksany Zabużko Planeta Piołun (Agora, 2022). Po lekturze jej wywiadu-rzeki Ukraiński palimpsest (Kolegium Europy Wschodniej, 2013) bliższa stała mi się literatura naszych sąsiadów zza Buga, dzięki której przeczytałem powieści i eseje jej pobratymców. Więc i tę książkę sobie sprawiłem i właśnie skończyłem czytać. Szło mi niespiesznie, bo lektura to niełatwa, a wydarzenia na Ukrainie kazały czytać więcej prasy i pilniej śledzić media elektronicznie.
Książka jest niełatwa, gdyż erudycyjne,  z licznymi odwołaniami do literatury od antyku po dzień dzisiejszy wymagały uwagi, śledzenia obszernych przypisów, a od czasu do czasu i do Wikipedii. Nie można było sobie pozwolić na opuszczenie choćby jednego zdania, bo każde miało znaczenie. Poza tym ten zbiór esejów pisarki z lat wojny (autorka uparcie przypomina, że wojna na Ukrainie trwa nieprzerwanie od czasu zajęcia Krymu i starć w Donbasie z przyległościami, więc idąc tokiem jej rozumowania, 24 lutego nastąpiła jej eskalacja) pozwalał na robienie sobie przerw między jednym a drugim wątkiem.
Gdyby chcieć ogólnie scharakteryzować treść książki, można rzec, że jest to wielkie i przekonywujące upominanie się pisarki o uznanie ukraińskiej kultury, w tym zwłaszcza kultury artystycznej, za równą kulturom innych narodów. Czyni to w gruncie rzeczy na dwa sposoby - pisząc o ukraińskich twórcach, którzy na skutek polityki kulturalnej ZSRR uważani byli przez dziesiątki lat za twórców radzieckich oraz o tych, którzy zaistnieli już po 1991 r., gdy Ukraina stała się niepodległym państwem lub polemizując, i to ostro, z lekceważącym traktowaniem kultury ukraińskiej. Przejmująca jest zamieszczona tu historia malarki Kateryny Biłokur (1990-1961), której malarstwo doceniał nawet Pablo Picasso. Ale ta kobieta całe dorosłe życie spędziła jako kołchoźnica we wsi niedaleko Charkowa. Nie mając skończonej podstawówki, nie miała szans dostać się do artystycznej szkoły średniej. Ale jej malarstwo to nie było ludowe pacykarstwo, sama sporządzałą farby z czego się dało i malowała na swój sposób, po amatorsku, dookolny świat i realia swego zmagania się o środki do życia,  okruszyny wolnego czasu na malowanie i dobywanie torfu, żeby móc zjeść coś ciepłego i przeżyć zimy. Nawet kiedy w ostatnich latach życia została zapisana do Związku Artystów Ludowych ZSRR i jej obrazy wystawiano w Paryżu, ona mogła co najwyżej dostać zgodę na wyjazd do Charkowa lub Kijowa. Bo z ZSRR, kraju, w którym podobno człowiek oddychał wolnością, trzeba było mieć przepustkę do opuszczenia granic kołchozu, miasta czy powiatu. Marzeniem jej było, żeby mieć choćby trzy godziny dziennie na malowanie, by mogła się tym zajmować dopiero po wykonaniu dziennej normy w kołchozie. Ale i tego jej nie dano.

Innym sposobem była ironia wobec tych, którzy kwestionowali tożsamości ukraińskiej i jej prawa do samodzielnej państwowości.
Wielki rosyjski poeta, noblista i doktor honorowy wielu uniwersytetów, Josif Brodski, obnoszący się z tym, że został namaszczony na poetę przez samą Annę Achmatową, stał się przedmiotem dość bezpardonowego pamfletu. Poznała, jeszcze w 1991 r. podczas jakiegoś sympozjum w Stanach Zjednoczonych została przedstawiona jako młoda pisarka z Ukrainy. Kiedy rok później znowu ich drogi zbiegły się na innym sympozjum, które poeta miał uświetnić wpadając na kilka godzin i od razu będąc wpuszczonym na mównicę, przypomniała mu się, że jest pisarka z Ukrainy, spytał "Ukraina? Gdzie to jest". Odpowiedziała mu "Tam gdzie zawsze, między Rosją z Polską", co szczerze rozbawiło obecnego przy tym Czesława Miłosza. Ale doceniała jego poezję i zdolność interpretacji i rozumienia poezji innych narodów.
Nie znała jeszcze wtedy nagranego wiersza Brodskiego "Na wyzwolenie Ukrainy", w którym w rytm marsza wyrzuca Ukraińcom, że okazali się niewdzięcznikami, którzy tyle dobrego zaznali od Rosji.
W innym eseju będącym dopowiedzeniem ze spotkania autorskiego w Paryżu z okazji wydania tłumaczonego już na piętnasty język jej debiutu literackiego, nagrodzonego zresztą we Wrocławiu międzynarodową nagrodą Angelusa dla pisarzy z Europy Środkowej i Wschodniej o dość prowokującym tytule Badania terenowe nad ukraińskim seksem (WAB, 2003). To, czego nie wypadało jej powiedzieć podczas tego spotkania, wygarnęła elitom kulturalnym w eseju: poddanie się Hitlerowi bez walki (rząd Vichy), urzeczenie bolszewizmem i przez powojenne elity (Aragon,. Eluard, a przede wszystkim Sartre), a wybitny pisarz Michel Huellebecq w swojej powieści Uległość, choć to tylko fikcja, uznaje za logiczne przyjęcie przez Francję religii islamskie. I w ogóle, że Francuzi nad honor wyżej postawili komfort, że swoimi serami i winem. No i że Ukraina i jej kultura są dla Francuzów czymś nieomal nie istniejącym.
Ciekawsze jednak jest w tym eseju rozprawienie się z jedną z idei postmodernistycznego filozofia, który odrzuca (nie czytałem jego pism, pozostaje mi wierzyć pisarce) istnienie prawdy obiektywnej, bo każdy może mieć swój punkt widzenia, co jako żywo znajduje swój wyraz w propagandzie Putina.
Na koniec autorka wraca do swego literackiego debiutu, twierdząc, że został napisany w czasie wojny i że ta wojna wciąż,  a szczególnie od 2014 r. nieprzerwanie trwa. Twierdzi też, że to, co ona zarysowała w powieści, że podejście do seksu ma podłoże kulturowe i istnieją różnice w upodobaniach, bardziej niż dla pisarzy powinno być przedmiotem zainteresowań socjologów i badaczy kultury.
Bez wątpienia spłyciłem trochę wywody autorki, a wiele wątków i niektóre eseje pominąłem.Starałem się wydobyć to, co mnie wydało się ważne, a czemu nasilenie wojny w tym roku (zgadzam się z autorką i tymi, którzy twierdzą, że ta wojna trwa od lat) nadało nowy wyraz. I że pozwala Ukrainę i ukraińskość lepiej poznać i zrozumieć.

Wrocławskie kamienice i... pszczoły

 Jako trzecią w kolejności przeczytałem drugą część cyklu prezentacji wrocławskich kamienic i jej mieszkańców. Tych istniejących i tych, po których zostały z ledwością dostrzegalne ślady. Bo albo zostały zbombardowane doszczętnie, albo w takim stopniu, że po wojnie resztki zostały rozebrane. Bo stolica potrzebowała cegieł.
W tej części mowa jest o przedwojennych mieszkańcach, zarówno Niemcach, jak i Polakach lub małżeństwach mieszanych. Większość po wojnie została wysiedlona, ale niektórzy zostali. Nieliczni, już w podeszłym wieku zdecydowali się powrócić do rodzinnego miasta, żeby zobaczyć jak wygląda ono trzydzieści lub nawet znacznie więcej lat po jego opuszczeniu lub pokazać je swoim dzieciom i wnukom, czasem dzieci lub wnuki zmarłych tymczasem swoich przodków zechcieli zobaczyć, gdzie mieszkali ich rodzice lub dziadkowie. A przy okazji chcieli pokazać, w jak pięknym mieszkali mieście, więc odwiedzili i Rynek, i Park Szczytnicki, dworzec kolejowy i wciąż zaniedbaną budowlę nazywaną dziś Wzgórzem Partyzantów
Dziś w znacznej części kamienice odzyskały dawny blask - albo tylko od zewnątrz, ale też w wielu też zachowały się klatki schodowe, szyby w oknach lub nawet witraże, które należało tylko odrestaurować i uzupełnić ubytki.
Więc zyskałem nowy impuls, żeby wybrać się w niedawno jeszcze zakazane okolice ul. Żeromskiego, dworca Nadodrze lub tzw. Trójkąta Bermudzkiego, ale przejść się nie budzącą do niedawna uwagi ul. Piastowską, kard. Wyszyńskiego czy Cybulskiego.
I korzystając z pięknego wiosennego dnia zrobiłem sobie wędrówkę ul. Wyszyńskiego i sąsiednimi. Spotkałem tezy wymienione przez Joannę Mielewczyk kamienice - dwie przy tej ulicy i jedną przy ul. Żeromskiego. Przy okazji zaś kilkanaście wartych uwagi innych, niektóre już odnowione, przynajmniej z zewnątrz, ale większość , wcale nie mniej wartych uwagi, wciąż jeszcze w stanie zaniedbania. Niestety, dziś już nie da się wejść do korytarzy, żeby zobaczyć budowane  z pietyzmem schody, witraże w oknach, czy plafony. Wejść strzegą powszechnie zamontowane domofony.

Już kilka tygodni temu przeczytałem powieść norweskiej pisarki Mai Lunde pt.
Historia pszczół  (Wydawnictwo Literackie, 2022). Są to właściwie przeplatane trzy historie, dziejące się w trzech różnych czasach i  miejscach, historie. Jedna dzieje się w połowie XIX wieku w Anglii, a jej bohaterem jest eksperymentujący z ulami pszczelarz. Kiedy już udało mu się  zaprojektować drewniany ul, że specjalnie urządzonym wnętrzem, który sporządzony przez miejscowego stolarza, został zaakceptowany przez pszczoły i można było świętować sukces, okazało się, że nie był pierwszy. Zamówił bowiem książkę cenionego śląskiego pszczelarza, a gdy już ją przeczytał, zniszczył ze złości swoje dzieło, bo okazało się, że nie był pierwszy.
Druga historia dzieje się na początku XXI w. w Stanach, gdy pszczelarstwo zdawało się osiągnęło przemysłowe rozmiary, związane z transportem pszczół do rejonów, w których pożytek mieli i pszczelarze, zapewniający pszczołom połacie sadów owocowych, a sadownikom zapylenie kwitnących drzew owocowych. Szyki jednym i drugim pomieszały jednak anomalie klimatyczne, niszczące sady i choroby atakujące roje pszczół.
Trzecia historia  dzieje się pod koniec XXI wieku w Chinach, kiedy na skutek skażenia środowiska i rabunkowej gospodarki kapitalistycznej pszczoły już wyginęły i jedynym sposobem na otrzymywanie owoców jest zapylanie kwiatów przez ludzi. I jak to w państwie totalitarnym ludzie, na ogół kobiety otrzymują areały sadów do zapylenia, mężczyźni wykonują inne zajęcia, a  dzieci spędzają czas w szkole. Państwo totalitarne nie liczy się zbytnio z ludzkimi uczuciami, starannie wydziela dni wolne od pracy i ewentualne  zwolnienia okolicznościowe. A gdy dziecko zachoruje tak, że wymaga hospitalizacji, rodzice całkowicie tracą nam nim kontakt i kontrolę.
Te trzy historie spaja traktat poświęcony pszczołom sprzed stuleci, która jest nie tylko inspiracją dla pszczelarzy, ale i przestrogą przed bezmyślną eksploatacją zasobów ziemi, a przytoczone historie stanowią w jej świetle ilustrację skutków
A teraz czytam naprzemiennie dwie książki: eseje ukraińskiej wybitnej pisarki Oksany Zabużko Gwiazda Piołun (Agora, 2022, nb. "piołun" to po ukraińsku Czarnobyl) oraz monografię pracownika naukowego Dolnośląskiej Szkoły Wyższej dra Konrada Rejmana Etyka radykalna jako emancypacja : o wojnie i pokoju z perspektywy pedagogicznej  (Wydawnictwo Naukowe DSW, 2021, a faktycznie 2022). Wydawnictwo trafiło w czas, a rozważania autora o naturze wojny zdają się wyjątkowo trafne w świetle  tego, co dociera do nas zza wschodniej granicy.

Powieść kryminalna i powieść policyjna

 Żeby zapewnić mi odtrutkę od trudnych tematów, jak holokaust czy niewolnictwo chłopów, eufemistycznie nazywane pańszczyzną Gwiazdor (bo u nas , gdzie przeważa tradycja wielkopolska, prezenty przynosi Gwiazdor) przyniósł mi pod choinkę dwie powieści kryminalne. A właściwie dość niekonwencjonalny kryminał amerykańskiego autora Harlana Cobena i powieść policyjną wrocławskiego zyskującego poczytność autora, Mieczysława Gorzki.
Powieść Mów mi Win obywa się niemal zupełnie bez policji. Agent tajnej policji nadaje bohaterowi temat, który może bohatera zainteresować, bo w domu zamordowanego znaleziono skradziony rodzinie jeden z dwóch cennych obrazów. Czasem sumuje i analizuje zdobytą przez bohatera wiedzę, a ten, członek rodziny milionerów, traktuje podpowiedziane mu śledztwo jako urozmaicenie w życiu, w którym właściwie wiedzie próżniacze życie. Ot, zagra ze starym, po udarze, ojcem w golfa, poleci samolotem z jednej rodzinnej rezydencji do drugiej, odwiedzi kogoś z rodziny, a na noc zadzwoni do jednej z ulubionych call girls. Bo wygodnie mu z nikim się nie wiązać
Pierwszy raz zdarza mi się czytać powieść kryminalną, którą opowiada bohater, podkreślający swoje bogactwo, wręcz epatujący nim, przywiązanie do luksusu oraz wynikające z bogactwa przywileje, jak przydatne w życiu koneksje lub uchodzenie na sucho drobnych występków, które z pewnością nie uszłyby uwagi zwykłym śmiertelnikom. Tym sposobem autor zawiera dyskretną krytykę współczesnych amerykańskich lub może szerzej kapitalistycznych stosunków społecznych.
I jak to często w powieściach kryminalnych bywa, każdy nowo stwierdzony fakt, układający się w łańcuszek z poprzednimi, każe szukać sprawcy morderstwa nie tak daleko od prowadzącego śledztwo, jak mógł przypuszczać.

Nieco podobnie jeśli idzie o dochodzenie do prawdy, rozwija się akcja powieści Polowanie na psy , osadzona, jak u tego autora w realiach Wrocławia i wydziału kryminalnego wojewódzkiej komendy policji, co każe mówić w tym przypadku raczej o powieści policyjnej niż kryminalnej. Początkowo akcja toczy się dwutorowo, we współczesnym Wrocławiu, gdzie ofiarą pada policjant oraz czterdzieści lat wcześniej, kiedy idzie wraz z żoną wysoki funkcjonariusz partii. Dwie zupełnie nie powiązane ze sobą zbrodnie, po nich seria następnych, wiodą doświadczonego komisarza Zakrzewskiego do wspólnego mianownika.  Każda następna śmierć policjanta dostarcza powodów, żeby widzieć myśliwego w kimś, kto miał coś do ukrycia, albo nosi w sobie jakąś urazę, z którą sam sobie nie radzi. I trzeba się spieszyć, bo giną osoby coraz bliżej współpracujące z prowadzącym śledztwo.
Rzadko zdarzają się kryminały  nie zakończone rozwiązaniem  zagadki. Ten do nich nie należy. Ale co się tymczasem nadzieje!...